Pierwszy trymestr ciąży: odpowiadamy na najczęstsze pytania mam!

Ciążę dzielimy na trzy trymestry – każdy z nich trwa po trzy miesiące i obejmuje szereg zmian, jakie zachodzą zarówno u przyszłej mamy jak i płodu. Pierwszy trymestr, ze względu na trudności w określeniu dokładnego dnia owulacji, liczony jest już od pierwszego dnia ostatniej miesiączki do końca 12. tygodnia ciąży. To właśnie w tym czasie organizm kobiety przechodzi swoistą transformację. Pojawiają się objawy ogólnie uznawane za uciążliwe: mdłości, tkliwość piersi, zmęczenie czy częste oddawanie moczu, a organizm pracuje na pełnych obrotach. W ciągu tych 12 tygodni embrion przekształca się w płód. Jak przebiega pierwszy trymestr ciąży? Na co zwrócić szczególną uwagę? Postanowiliśmy przygotować krótki, ale za to konkretny, poradnik dla wszystkich mam znajdujących się właśnie w pierwszym trymestrze ciąży.?

Jak przebiega rozwój dziecka w pierwszym trymestrze ciąży?

W ciągu pierwszych 12 tygodni składających się na trymestr ciąży dzieje się naprawdę wiele. Zapłodnione jajeczko w ciągu kilku tygodni zamienia się w płód. Ze względu na fakt dynamicznego rozwoju, pierwszy trymestr jest newralgicznym okresem. To właśnie w tym czasie ryzyko poronienia jest największe. Jednak co konkretnie dzieje się przez te kilkanaście tygodni? Odpowiadamy!

• Pomiędzy 2. a 3. tygodniem ciąży komórka jajowa dojrzewa, zostając uwolniona z jajnika. W 3. tygodniu ciąży umownie następuje zapłodnienie – to właśnie wtedy komórki zygoty dzielą się, wędrując jajowodem do macicy.

• 4-5. tydzień ciąży to transformacja jajeczka w zarodek, który zagnieżdża się w wyściółce macicy. Tym samym rozpoczyna się proces organogenezy, czyli tworzenia się narządów wewnętrznych. Wzrost oraz rozwój zarodka przebiegają intensywnie. Szacuje się, że pod koniec 5. tygodnia ciąży może mierzyć on około 11-14 mm.

• W 6-8. tygodniu ciąży wszystkie niezbędne organy są już uformowane; zaczynają także pracować. Powiększa się głowa zarodka, nerki podejmują pracę, a wargi, nos, powieki czy nóżki. Serce zaczyna bić około 22 dni od zapłodnienia, czyli w 6-7 tygodniu. Wykonując rutynowe badanie USG około 8. tygodnia ciąży, przyszłym rodzicom udaje się często zobaczyć oraz usłyszeć bicie serca płodu.

• 9-13. tydzień to czas, kiedy zarodek staje się płodem, a jego rozwój wkracza w zupełnie nową fazę. I chociaż płód jest jeszcze na tyle mały, że przyszła mama może nie czuć jego ruchów, na obrazie USG nierzadko widać, jak dziecko wykonuje ruchy potocznie określane mianem „ćwiczeń gimnastycznych”.

Lista objawów charakterystycznych w pierwszym trymestrze ciąży

Większość kobiet orientuje się że jest w ciąży wtedy, gdy ustaje miesiączka. Oprócz tego pierwszy trymestr ciąży niesie ze sobą odczuwanie różnych dolegliwości, które przez wiele kobiet określane są mianem uciążliwych, a czasem stresujących. Do najpopularniejszych objawów ciąży pojawiających się w pierwszym trymestrze należą między innymi:

• obrzmiałe piersi;
• nudności oraz wymioty;
• częste oddawanie moczu;
• zmęczenie oraz senność;
• niespodziewane skurcze w brzuchu.

Ostatni objaw nierzadko niepokoi przyszłe mamy, które pytają czy uczucie „ciągnięcia” w okolicach podbrzusza jest aby na pewno normalne. Uspokajamy: tak, jest to normalne. Zwłaszcza we wczesnej ciąży, kiedy zaczynają rozciągać się więzadła maciczne, utrzymujące organ w miednicy. Zwiększony przepływ krwi do macicy i jej powiększanie się w efekcie może skutkować pojawieniem się uczucia „ciągnięcia” w brzuchu. Jednak gdy ból trwa dłużej, stając się coraz silniejszy, warto udać się do lekarza.

Oprócz powyższych objawów, pojawić się mogą nietypowe zachcianki w ciąży – opisujemy je w jednym z naszych wpisów blogowych. Zainteresowanych zachęcamy do przeczytania!

Co powinno się jeść w pierwszym trymestrze ciąży?

Dieta przyszłej mamy ma niebagatelne znaczenie dla jej zdrowia, samopoczucia, a także rozwoju płodu. Zaleca się, by posiłki spożywane w pierwszym trymestrze bazowały na zdrowej, nieprzetworzonej żywności. Warto ograniczyć dania tłuste i smażone, wszelkiego rodzaju fast-foody oraz słodycze, wprowadzając w ich miejsce bogate w wartościowe składniki odżywcze owoce, warzywa, orzechy czy też pestki. Jedzenie bogate w witaminę C oraz naturalny kwas foliowy to podstawa. Oprócz dobrze zbilansowanej diety, warto również zastanowić się nad świadomą suplementacją witaminy D, kwasu foliowego, jodu oraz DHA (kwasu dokozaheksaenowego).

Pierwszy trymestr a ryzyko poronienia – co warto wiedzieć?

Wspominaliśmy, że to właśnie pierwszy trymestr ciąży uznaje się za bardzo ryzykowny dla dalszego rozwoju płodu. Szacuje się, że około 15% wszystkich ciąż ulega poronieniu, z czego wiele z nich dzieje się właśnie w pierwszym trymestrze. Dlaczego tak się dzieje? Powodów jest wiele. Wśród nich między innymi:

• nieprawidłowości oraz choroby genetyczne u dziecka;
• czynniki anatomiczne (np. endometrioza);
• problemy immunologiczne kobiety;
• silny, długotrwały stres;
• niewydolność ciałka żółtego;
• niedobór progesteronu;
• nadmiar androgenów;
• nadużywanie substancji psychoaktywnych (np. alkoholu).

Najczęstszym objawem poronienia jest przede wszystkim silny ból w dole brzucha, intensywne skurcze macicy, a także krwawienie z dróg rodnych. Wystąpienie poronienia w pierwszym trymestrze ciąży potwierdza lekarz, wykonując badanie USG.

Badania prenatalne w pierwszym trymestrze ciąży – co należy wiedzieć?

Badania prenatalne przeprowadzane w pierwszym trymestrze mają na celu potwierdzenie ciąży oraz ocenę jej prawidłowości, a także wykrycie potencjalnych zagrożeń dla zdrowia matki oraz dziecka. To właśnie wczesna diagnostyka pozwala na dokładne zaplanowanie dalszej opieki nad pacjentką oraz płodem, a także przygotowanie się na potencjalne wyzwania mogące pojawić się w trakcie trwania ciąży. Do badań prenatalnych wykonywanych w pierwszym trymestrze należą między innymi:

• ultrasonografia;
• test na obecność chorób genetycznych (np. PAPP-A);
• badania krwi.

Pierwsze badanie prenatalne warto wykonać pomiędzy 11. a 14. tygodniem ciąży. Regularność wizyt u lekarza oraz wykonywanie zleconych badań jest niezbędne ku temu, by zapewnić zdrowie oraz bezpieczeństwo przyszłej mamie oraz jej dziecku. W tym wszystkim ważna jest również odpowiednia edukacja. W MammaMed zapraszamy wszystkich zainteresowanych do szkoły rodzenia. Nasze Centrum Opieki Ginekologiczno-położniczej oferuje edukację przedporodową prywatnie i w ramach Narodowego Funduszu zdrowia kobietom, które przygotowują się do powitania swojego dziecka na świecie. To właśnie tam czekają specjaliści, gotowi odpowiedzieć na wszystkie pytania przyszłych mam. Zapraszamy do kontaktu w celu poznania szczegółów i pełnego zakresu usług MammaMed.